შოთა ნიშნიანიძე - ჩემი ქართულის მასწავლებელი

მარტში მამღვრევდა ფერისცვალება
და ხეტიალის ჟინი მივლიდა,
მზე საყელოში ხელს ჩამავლებდა
და გამიყვანდა გაკვეთილიდან.
ლექსის და ნუშის ნაფერთალებით
იფიფქებოდა ზეცა მიწამდე,
ჩიტებს მიჰქონდათ ჩემი ბწკარები
და ბუდეებად ხეზე იწნავდნენ.
თურმე იმ კაცსაც სენი ბურღავდა,
მგოსნობის სენი - უიმედო რამ.
თურმე თუშეთში მოყმე გულადი
ვაჟა-ფშაველას ლექსს დაეტორა.
ისიც გვიხსნიდა ჯერ დამშვიდებით,
მერე თრთოლვით და ხელების ქნევით...
ხელში შვლის ნუკრით, მხარზე ჩიტებით
მერხზე ჯდებოდა შაირის დევი,
თმაზე ეყარა ყვავილი ტყემლის,
მტვერი ვარსკვლავთა და მეტეორთა
ცალი თვალიდან სდიოდა ცრემლი
და ცრემლში ღმერთო! - მზე ეტეოდა,
თურმე რამხელა ცრემლი ყოფილა
და რა უძირო უსაშველოდა!
მთელი ქვეყნით და მზით გაჭოლვილი
მზეს რომ უძლებდა და არ შრებოდა!!

შოთა ნიშნიანიძე - დონ კიხოტის მოგზაურობა ზემო იმერეთში

იმერეთში როს ინათებს -
რა ხიბლია ჯადოსნური:
მიჩაქჩაქებს როსინანტი
ბუხრებიდან გადმოსული.

იმერეთო, ვივა, ვივა!
ვითომ ესპანეთი ხარო,
ერთი სიხარული გტკივათ,
ერთი სატკივარით ხარობთ.

შენც ლამანჩავ, ვაშა, ვაშა!
სიმონეთო, ვივა, ვივა!
იმერეთი მელამანჩა
და ლამანჩაც უფრო მტკივა,

მუხრან მაჭავარიანი - საქართველო

მაშ თქვენ ფიქრობთ, რომ
არ ჰყოლია მტერი რუსთაველს?
არ გაჰქცევია სამშობლოდან სულთა მხუთავებს?
და მარტოოდენ უიმედო ტრფობის ბრალია
თუ ამ ქართველმა უცხოეთში სული დალია?
იქნებ ტრფიალმა გადახვეწა ყველა მელექსე:
თეიმურაზი, არჩილ მეფე, ვახტანგ მეექვსე,
საბა სულხანი გაახვია ბერის კაბაში,
თავშესაფარი დაუკარგა ბესიკ გაბაშვილს,
მამულს მოსტაცა სამუდამოდ გურამიშვილი
და ბარათაშვილს ამოხადა სული შიმშილით.
იქნებ ტრფიალმა ჭავჭავაძეს ესროლა თყვია,
და ან მაჩაბელს გაუწოდა ხელი სამიწე,
ან იქნებ მასაც სიყვარულის სახელი ჰქვია
რამაც შეშალა მთის არწივი მოჩხუბარიძე.
არა, ქართველთ გზა როდის არის ასე იოლი,
თვითმკვლელობაა ჩვენში დიდი საქმის დაქყება,
სარკმელს გაააღებს გულამღვრეული გალაქტიონი
და ქვაფენილზე შურდულივით დაენარცხება.

შოთა ნიშნიანიძე - ბიჭები

კაცობრიობა რომ არ დაბერდეს
სიბრძნით, ძიებით ან დადინჯებით,
ჩვენს სასახელოდ მამებთან ერთად
იბადებიან ზოგჯერ ბიჭებიც.
ბიჭები! ღმერთო, სულ მთლად ბავშვები!
როგორც ლეგენდებს გადმოუციათ.
-ბავშვებო, ცეცხლს ნუ ეთამაშებით,
ნურც ისტორიას!...
რევოლუციას!...
წადით, ბიჭებო, სახლებში წადით,
წიგნი იკითხეთ ან ითამაშეთ...
მაგრამ ბიჭები დროის წადილით
ისტორიისთვის წერენ განაჩენს.
მე მაინც მგოსნურ სიბრალულს ვიჩენ
და ჯადოსნური ხილვის წუთებით
ამ ლეგენდარულ, თავნება ბიჭებს
გზაზე ჯიუტად გადავუდგები.

შოთა ნიშნიანიძე - ელასა მელასა ანუ ქართული ნადიმი

მესიზმრა საზღაპრო რთველი დიდებული:
მთელი საქართველო ვაზს გადაებურა.

და თუმცა სიზმარში ქვა ქვაა, ხე ხეა, -
ლიცლიცა ყურძენი სკასავით ეხვია.

მტევანზე მტევანი,
ფოთლზე ფოთოლი,
კურდღლის ყურებივით გრძელ-გრძელი, ტოლ-ტოლი.

ჭებშიაც ეკიდა მტევნები ჯაგნური,
ვით შოთის პურები, თონეში ჩაკრული.
ყურძენი - თაფლი და სარაჭი -
პირდაპირ სარაჭე.

შოთა ნიშნიანიძე - დირიჟორის ჯოხი

დიახაც კვერთხია სასწაულმოქმედი:
დაჰკრა და
დარბაზში ყანა ამოვიდა,
არარაობიდან წყარო ამოხეთქა
და ტყე ამოზარდა არარაობიდან.

ხან ელვა მგონია და ხანაც ანტენა,
ხმები ჩიტებივით თავს გადაგვადენა.

აჰა, სინამდვილე გადაჰყავს ზღაპარში,
სიჩუმე რიტმებით გათასმა,
მისთვის არარაა: ზაფხულის - ზამთარში,
სამხრეთის ჩრდილოეთში გადასმა.

შოთა ნიშნიანიძე - სიმღერა სამეგრელოზე

ამერსა და იმერს გამოარჩევ განა?
მთაშია თუ ბარში – სამოთხეებს ჰგვანან.

შენ სულ ჩურჩული ხარ ... სულ კივილი თანაც,
შენ არავის ჰგავხარ, სულ არავის, ნანა.

მოდგმას ამორძალთა
და მგელკაცთა მოდგმას
ასე უნაზესი და ციური მოთქმა?

გლოვაა თუ ლხინი, ვინ თქვას შენისთანა,
შენ სხვა ტკივილი ხარ, სხვა სიცოცხლე, ნანა ...

შოთა ნიშნიანიძე - პურის მკა ალგეთზე

ბადრი, უსუპი, ამირან ალგეთზე შევიყარენით,
ყანები ისე გავთიბეთ, მუხლში არ ჩავიხარენით,
ალგეთში მონათლულები მუხებქვეშ დავეყარენით,
დლმა სამხარი მოგვართვა, დიახაც გავიხარენით,
ბანზე გამოდგა ყამარი, შიშითაც გავიპარენით...

ამირან დარეჯანის ძემ მთელი ეს მინდორ-ხევები
მოჰფინა ძნებით... ზვინებით - თავებდაჭრილი დევებით....
და მიცურავდა შუქ-ჩრდილად,
წინაპრის სუნთქვით გამთბარი
დღევანდელობა, წარსული, სინამდვილე და ზღაპარი.

შოთა ნიშნიანიძე - შეიბ მახვილი!

ჰაუ, რა ცაა! რა მიწაა! ჰაუ, რა მზეა!
რა მათრობელა სიცოცხლე და სილამაზეა!

მათრობელაა ჰაერი და მზეც მათრობელა,
მთვრალივით მღერის აქ უბრალოდ ჭრიჭინობელა.

შენც არ დაგბანგოს... არ ჩაგთვლიმოს... სულ ამას ვშიშობ,
ჩემო მამაცო, მშვენიერო, ამაყო ჯიშო.

შეიბ მახვილი! შეისმინე მგოსნის ძახილი,
ოღონდ ფუნჯი და ნამგალია შენი მახვილი!

ეძინოს მტრობას ,შეუღლს ეძინოს... ეძინოს მითებს,
ეძინოს წარსულს, უფრო დიდი წარსულის კლიტეს,

შოთა ნიშნიანიძე - ბროწეულა

წუხელ სიზმარი ვნახე, მზეზე ეგდო ხვითო,
ბროწეულას სადგური აღარ იყო ვითომ.
ბითომ ჩვენი სახლ-კარი იყო... აღარც იყო...
შეჰფენოდა ჭილყვავი ღობის სარს და ჭიგოს.
ცხრა ღელე და რიონი გადავლახე ცურვით,
ვერ ვიცანი მიდამო... ამომიჯდა გული.
არსად იყვნენ მოყვარები... მეზობლებიც არსად,
ვიღაც უცხო კაცები არ მიღებდნენ კარსა,
ვაი, სადაც დავბერდი, ვეღარავინ ვიცან,
დასაკლავი ხარივით ჩავბღაოდი მიწას.
ხავსიანი ჭიშკრები ჩაეკეტათ მაგრად...

ღმერთო, მე ეს სიზმარი ამიხდინე კარგად!

შოთა ნიშნიანიძე - "მცხეთის ქალაქს მირონი დუღს"

,,მცხეთის ქალაქს მირონი დუღს", მზის და ვაზის მირონი,
ბებერ ქვებში ღაღადებენ საქმენი საგმირონი.
იღაღადეთ, ფუძის ქვანო, ქვანო საგუმბათონო,
მცხეთას ხომ არ მობრძანდებით, კონსტანტინე ბატონო,
ბულბულს როგორ არ ესტვინა
იბერიის ბაღთათვის,
არ მოევლო პალესტინა,
კილიკია, ბაღდათი.
მოიარე საქართველო მეროჭიკე ბერივით,
მოიძიე მონასტრები ჟამით გადაბელილი,
მკათათვეში თრიალეთზე ცაა უკაბადონო,
იქნებ კვეტარს ესტუმრებით, კონსტანტინე ბატონო!
ვით დაჭრილი მეციხოვნე ჭირის ოფლგადასხმული,
დიდოსტატის მარჯვენაზე გისვენია წარსული.
გადმოდგება ქართულ მთებზე დილა საიადონო
და ქუდს გიხდის საქართველო, კონსტანტინე ბატონო.

შოთა ნიშნიანიძე - ქართველების გასაგონად

ცოტნე გმირია,
დიდებული გმირი.... ოღონდაც
თუ ბიჭები ვართ,
ნუ ვადიდებთ მარტოდენ ცოტნეს,
ვახსენოთ სახედაღრეჯილი ლომი მონღოლიც,
გმირობისა და ვაჟკაცობის უბადლო მცოდნე...

შოთა ნიშნიანიძე - გოგებაშვილის ,,დედა ენა"

 - ეს წიგნი ერის ბურჯია! - ხარობენ მამა-პაპანი,
ხარმა თქვა: მეც შიგ ჩამდენეთ, ერის მეც ვზიდე ჭაპანი.

მოფრინდა შავი მერცხალი ჭიკჭიკით, ყელმოღერებით
და წიგნში, როგორც ბუდეში, ჩაფინა იის ღერები.

პაწია წიგნი ბედ-იღბლით კიდობანს გამოემგვანა და,
რაც შიგ გადანახულა, ის გადაარჩენს ქვეყანას.

მე კი მგონია, ფრესკებზე ყრმა რომ ზის დედის კალთში,
თუ „დედა ენას“ მიუტანთ, დიდივით კრძალვით გადაშლის,

შოთა ნიშნიანიძე - ზედაზენი

აქ ისეთი სიჩუმეა, ღვთის ისეთი წყალობანი,
არ იქნება არ მოგესმას ანგელოსთა გალობანი,
იმოსება მთა და ბარი ღვთაებრივი მზეთამზითა,
ღვთისმშობელი თავის საწმყსოს გადასცქერის ზედაზნიდან,
მე ვარ ბერი
მგალობელი,
მარტო ლოცვა, მარტო სული,
წამებული წმინდანი ვარ, ფრესკიდან ვარ გადმოსული.
მეძალება,
მეუფლება, მხოლოდ რწმენა, მხოლოდ შიში
ცათა გახსნის,
ცათა გახსნის,
ცათა გახსნის მოლოდინში.

შოთა ნიშნიანიძე - "სტუმარს არათუ პატივი ვეცით"

სტუმარს არათუ პატივი ვეცით -
აქ ყველა მასპინძელივით ცხოვრობს,
მაგრამ დედის რძე, ბუნების წესით,
შვილებს ეკუთვნით
                                მხოლოდ და მხოლოდ.
ჩვენც ყველა გვიყვარს თუ დაგვიჯერებთ,
მარტო სამშობლო რა სათქმელია,
მაგრამ ეს სისხლი, გულს რომ გვიძგერებს,
მხოლოდღა მისთვის დასაღვრელია...