ალექსანდრე ჭავჭავაძე - ოჰ, საყვარელო

ოჰ, საყვარელო, შენგან ხელსა აწ მაქვს ზრუნვანი,
რომელ მღერითა განგიცხადო ჩემნი ჭმუნვანი!
მოვჰსთქვა თუ უძლო გულს მბუდარნი შენნი სურვანი,
მასთანა დავრთო შენამთხვევნი სოფლის მდურვანი,
ბედმან გაგვყარნა, შემომყარნა ამად ურვანი!

ლულვილთა თვალთა განახვემდა დანახვა შენი.
მისგამო მაქვნდა სიხარული აღმონაცენი;
გულსა მომთენდა სხივ მრავალსა დღის განმათენი,
სულს მიახლებდა სახე შენი ტრფობის მაჩვენი,
აწ უბედურსა დამშთომიეს ხილვის წყურვანი.
ბედმან გაგვყარნა, შემომყარნა ამად ურვანი!

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - ოჰ, ვით გვემტყუნვა

ოჰ, ვით გვემტყუნვა
სოფლისა ბრუნვა!..
წაგვიხდა ზრუნვა

მბუდარე გულსა!
ამად ვჰსტირთ წყლულსა
არ დაფარულსა...

ვჭმუნავთ ბედ-მწირნი.
გვხვევიან ჭირნი
ფოთოლთ უხშირნი!

დავიდნენ მთენნი
შარავანდთ მფენნი
აწ იგი მზენი.

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - ნაწყვეტი

ესე რა მესმა მე მისგან თქმულად,
ვარქვი, მაშ არ ვარ სრულად ბედბმულად,
მაგრამ წამალი ჩემი მქცე სულად.
აქამდე რასთვის გქონია ხშულად;

აწცა შენ კიდე არვინ მიცს სრულად,
ნუ მყოფ ბედისგან იავარ-ქმნულად,
ჩემდა მწე ყოფად ვისგან ხარ ბრკმულად?
რად გქონან ბაღის კარები კრულად?

მათის განღებით მოი, მაამი.
იამ მახარა საქმე საწამი,
ვარდი მოაო კოკობ-ნაბამი.

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - მშვენიერთა ხელმწიფავ

მშვენიერთა ხელმწიფავ,
მკლავს სიშორე შენითა.
ჰკვნესის გული საკვდავათ
მსწრაფლ მჩივარის ენითა.

შენ განმშორდი მკურნალო,
ვითარ მექმნას შვებანი;
ნაცვლად შენსა ვინ ვპოვო
მომცეს ჭმუნვის ვსებანი.

თუმცა მომკლავს ტრფიალსა,
და ჰხმობს ეშხით მწყაზარსა,
უმჯობეს არს მომვაჭრო,
ჩემებრ ოხვრით ბაზარსა.

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - მუხამბაზი ლათაიური

ლოთებო, ნეტავი ჩვენა,
დღეს მოგვეცა შვება-ლხენა,
შემოდგომამან ბახუსი,
საწნახელში ჩააყენა!

რაგინდ ზამთარი ჰყინავდეს,
გინდ ყვავიც ვეღარ ჰფრინავდეს,
ვერ შეგვაშინოს სიცივემ,
თუ თავში ღვინო ბრწყინავდეს.

მინდა ვსვა - საღვინე მამე,
მოძღვარო, დასტური დამე!
წყლის ყლაპვა ცოდვილთ წესია,
წარღვნაა ამის მოწამე.

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - მიკვირს რად ჰსძრახვენ

მიკვირს, რად ჰსძრახვენ მას, ვინცა არს შვენებითა ძლეული?
სხვა უფლებს მასზედ, ჟამსა მას იგი არს ეშყით ხმეული.
ცუდად წარჰსდგება მისდამი და ეტყვის ცნობა რთმეული,
ეტნა დაიშრტა გულისა, ისმინე ჩემი რჩეული.

გლახ მან მცხოვრებმან ამ სოფლად, სად ჰბრწყინვენ აშიკობანი,
ვითარ დაიხშოს ყოველნი მომწონებელნი გრძნობანი!
რასთვისცა უხვსა ბუნებას უცია ყოვლი მკობანი.
მის მჭვრეტსა ვით არ აღუჩნდეს მას გულსა ეშყით გზნობანი?

თუცაღა უსარგებლოდ აქვს ოდესმე ცეცხლის დებანი,
რომელსა ძალ-უჩნს მისისა სიკვდილის მომალებანი, -
გარნა მას მისგან ლხინად ჰსჩანს უდროდ დღეთაცა კლებანი;
იტყვის, ვინ ჩემნი არა ჰქმნა, სრულ-ვჰყო მე მისნი ნებანი.

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - მიველ წალკოტს სანუგეშოთ

მიველ წალკოტს სანუგეშოთ, გლახ ჩემს გულს სევდა ესია!
ვნახე სატრფო ფერ მიხდილი, მითხრეს, შენია ეს ია.
უძღვენ საუნჯე ურიცხვი, აღთქმით მივეცი ეს სია,
მაგრამ დამაგდო მტირალი, თურმე სოფელი ესია!

კაეშანი გარს მომერტყა, დამიბნელდა გონებანი,
წარხდა ყოველი ჩემთვისა, რაიც მქონდა ქონებანი.
უსასტიკესად დამსაჯა, არ მიიღო მონებანი
დამსვა ბნელსშიგან სამყოფსა სამარეს უარესია.

განმცვიფრდა შმაგი გონება, ვსთქვი რა შეგცოდე, ასე რა?
სევდის ისარი, მაწვია, მან გული ჩემი ასერა;
არ განმიკითხა მცირედი, სიკვდილს მოველი ასერა,
ამა ვაებით სიცოცხლეს სიკვდილი უმჯობესია!

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - მეგრულ ფერხულზე

ამა ველს - ნოხს მწვანეს
შვენის რაბამად
ტურფათა, ქალყრმათა
როკვა ერთბამად.

ამოს თქმით, ტკბილის ჰხმით
ვითა მღერიან;
ალვანი მოძრავნი
ვით ირხევიან.

ურთიერთ მპყრობნი ხელთ
წამოსვლად ჯაჭვად,
ხან წყნარად, ხან ჩქარად
ცეკვობენ რგვილად.

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - მე შენ არ გეტყვი

მე შენ არ გეტყვი: გეტრფი! ვითა სხვანი გეტყვიან.
ბევრი გარწმუნებს - გეტრფი; გულით კი სხვაგან რბიან
მხოლოდ ეს ლექსი: გეტრფი! ნეტა რას ძალსა მქონობს?
ცუდ არს: გეტრფი და გეტრფი, თუ გულიც არ მიმყოლობს.

ასეთი გეტყვის: გეტრფი, რომ ტრფობა არ იცოდეს;
სხვამ ნუ თუ ვერ გრქვას: გეტრფი, და გულში კი იწოდეს.
ნუ ელი, მეც გრქვა: გეტრფი! დუმილს ვრაცხ უმჯობესად,
მარამ მერწმუნე, გეტრფი საზომის უაღრესად!

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - მაისის ვარდმან

მაისის ვარდმან ფურჩვნილმან,
ბეზეკმან მწვანით მკობილმან,
ბულბული ათრო სუნითა, -
რა ქნას აშიკმან თრობილმან?

მოსთქვამს: ამაყო და ზვაო,
შეუბრალეო, გულქვაო!
ხელი რად უფრო მახელე,
ოჰ, ჭირზე ჭირის დამრთაო!

სისხლითა ჩემით ღებულო,
ქვეყანად ამით ქებულო,
ესე რა მიქმენ უმადლოვ,
ოჰ, ვარდო, ლმობა კლებულო!

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - კავკასია

თხემის შეუპოვარის პონტოის ზვირთთ მიმყრდობი
და ტერფითა სალითა კასპიისა განმპობი,
კავკასი გოლიათი წევს შორის ორთა ზღვათა,
შემოკრებით შემცველი დიდ საკვირველებათა.

მას შინა ჰსჩანს ბუნება საშინელად და მშვენად:
გვერდნი მისნი ძლიერნი, ოფლვილნი შეუსვენად,
ქუხვით გარდმომაქანნი მრისხანეთ მდინარეთა,
ჰრწყვენ და განაპოხებენ შორიელთა ველებთა.

იგი, ზურგით მზიდველი მთებზედ შემდგართ მთებისა,
ათას წლოვანთ თოვლთაგან ზვავად შენაკრებისა,
ოდესმე რომელსამე მათ სპეტაკ ტვირთაგანსა,
გარდმოაგდებს ზვავებად, სცემენ ყურსა და თვალსა;

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - ისმინეთ, მსმენნო

ისმინეთ, მსმენნო, ჭირთა მთმენნო, მომიპყართ ყურნი,
რა გვარნი ჭირნი, ცეცხლნი ხშირნი, მწველნი ალმურნი,
ვნახენით როსა, ამა დროსა ზედა-ზედ რთულნი!..
წყეულ არს ის დრო, როს სამკვიდრო დავკარგეთ კრულნი!
გვძლივა სოფელმან, ხელ-მყოფელმან, აწ გვაგო შურნი...

უწყით ყოველთა მახლობელთა მამულნი მათნი;
ურიცხვნი ტყენი, ბალახ ბევრნი, მრავლ ათასათნი,
მუნა მყოფელნი, ყოვლ-მშფოთველნი, სიტყვა ლაქათნი,
ცხოვრება ცუდნი, გულით მრუდნი, პირ-ბნელნი სათნი,
აქვსთ ყოვლთვის ხელად სჯულად ძველად საფრხე, საცთურნი...

გვძლივა სოფელმან, ხელ-მყოფელმან, აწ გვაგო შურნი.
ქაჯთ ყოფა-ქცევა, ჭამა, სმევა აქვსთ არეულად,
დიდნი, მცირენი, გინა ერნი ხელ-ჰყოფენ მგლურად;
ბატონ-ყმობანი, განრჩევანი არა აქვსთ სრულად;
მოყვარეთ ტკბილთა, ხან-დაზმილთა გულთა ჰსწყვლენ მტრულად,

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - ვისაც გსურთ

ვისაც გსურთ ჩემთა ამბავთა ცნობა,
მისმინეთ ჭირში ფლობილს;
მისმინეთ, ვით მაქვს ჭმუნვა და თმობა
ურვისგან გულშეპყრობილს.

მას ვჭვრეტ პატიმრად, ვის მონებს გული,
მისთვის გლახ განწირული;
მაქვს მწუხარება ზედა-ზედ რთული,
მარად მეახლვის წყლული.
ვისაც გსურთ და სხვა.

გუშაგნი ბევრნი თვითოსა მცველად
გვყვან ნების წარმტაცველად;
ხვალ სხვანი მოვლენ მათს გამომცვლელად,
გველივე ჰშთება გველად.
ვისაც გსურთ და სხვა.

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - ვაჰ, სოფელსა ამას

ვაჰ, სოფელსა ამას და მისთა მდგმურთა,
ბოროტებისა და სიცრუვის ჭურთა,
კეთილ მოყვარების დათრგუნვის მსურთა უსაფუძვლოთა
მდაბალთ ჩაგვრით, მტაცებლობით და ხვეჭით!

აქ აქებენ ძვირსა მზაკვარნი სულნი,
სძრახავენ კეთილ-მოქმედთ შურით შემკულნი;
ზოგადნი არიან გამდიდრებულნი, - განა რითა, ძმანო?
მდაბალთ ჩაგვრით, მტაცებლობით და ხვეჭით.

სამეფონი ურთიერთსა მქცევლობენ,
შეუწყალოდ, მხეცებრ კაცთა მხევლობენ;
მდიდრდებიან, რომელნიცა მძლევლობენ, და ყვავილოვნებენ
მდაბალთ ჩაგვრით, მტაცებლობით და ხვეჭით.

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - ვაჰ, დრონი, დრონი

ვაჰ, დრონი, დრონი, ნაგებნი მტკბარად,
წარილტვნენ, განჰქრნენ სიზმრებრივ ჩქარად;
მე იგივე ვარ მარად და მარად!
არ ვსდევ ჟამთა ცვლას,
მე იგივე ვარ მარად და მარად!

მოვშორდი მოყვასს, ძალს ცხოვრებისას,
არ გიკვირსთ მხედავთ კვლავცა სულმდგარად?
მე იგივე ვარ მარად და მარად!

გლახ ბედისაგან ესრეთ დასჯილი,
იმედოვნებას ვუწოდებ ფარად,
მე იგივე ვარ მარად და მარად.

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - ვარდო კოკობო

ვარდო კოკობო, ყოვლთა მჯობო, მომხედე კრულსა,
მე შენსა მჭვრეტსა, განარეტსა თვალ-დაურულსა!
მოვედ, მეკონე და მიმონე, მეწამლე წყლულსა;
აღთქმა გრძნობითი, წამ-ყოფითი სრულ უქმენ გულსა,
გრძნობათა ჩემთა საკამათოვ, ვაჰ, შენგან კლულსა!

ბროლის ხელთ ქნევა, ზილფთა რყევა, წამ-ყოფა თვალთა,
მიშმაგვენ გულსა, შაეშყულსა, დამსდებენ ვალთა,
რათა სხვათა მათ დამტევებმან შეგიპყრა კალთა,
არ ვჰრიდო შავთა ჰინდთა ჯართა მათ დაუთვალთა
და მივეახლო ბროლსა მრჩობლით განათლებულსა.
გრძნობათა ჩემთა საკამათოვ, ვაჰ, შენგან კლულსა!

წალკოტის კარსა, ძნელ საკარსა შენსა მლოდესა -
ცუდ მექმნა რეკა, ოხვრათ ჭექა მუნა მჯდომელსა;
ღამე მითენდა, განმიდღევდა სულ-სახდომელსა,
არ გამომხედე მე სიცოცხლე-დაუყოვნელსა.
ამად ვიტყოდი ცრემლთა ფრქვევით მიჯნურის თქმულსა:
გრძნობათა ჩემთა საკამათოვ, ვაჰ, შენგან კლულსა!

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - ვარდის გაყრილსა

ვარდის გაყრილსა სულმიხდილსა ჭმუნვა-მწარებით,
ძოწთ ვერღა მჭვრეტსა, თვალ ნაშრეტსა ცრემლთა ღვარებით,
მტრფოსა ბულბულსა შემჰსჭვალულსა გულდამყარებით,
აჰა მაისმან, შემწე მყისმან კეთილ დარებით
აჩვენა თვისი დამდაგისი შორ ქმნის ალებით
ვარდის გაყრილსა სულ მიხდილსა ჭმუნვა მწარებით!

მიჯნური ხელი, დამნახველი ნაზთა კოკობთა,
ზურმუხტის თასთა მდგართა ლალთა ჰსჭვრეტს დამათრობთა,
შეფრფინვით შესტრფის, გარნა ეკრთის წალკოტში მყოფთა,
უბედავს ვერა ნებად მზერა ფერ შენაწყობთა.
ოჰ ბედო, ბედო, როს მიხედო მრთლათ შებრალებით,
ვარდის გაყრილსა სულ მიხდილსა ჭმუნვა მწარებით?!

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - ვამე შორს მყოფსა

ვამე შორს მყოფსა შენსა,
ვერ მჭვრეტსა შენსა მშვენად!
მელევის ცნობა მთმენსა,
შექმნილსა მგოდებ ენად!

როს გჭვრეტდი გავსილს მთვარეს,
არ ვგრძნობდი ჭმუნვას მწარეს.
აწ ბედმან ამა მხარეს
გარდმაგდო, მით ვარ თმენად.

მეტყოდი გექმნა დარად.
შენ გტრფი გესურნო მარად;
აწ ჩემდა შესაზარად,
გარდგექეც შორაელად.

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - აჰა, ჩემო ოცნებავ

ეჰა, ჩემო ოცნებავ, კვლავ რად წარმომედგინე
და დასი მცნობთ ჩვენებათ უბრალოდ რად მომფინე?
რად მიჩვენებ სახესა წარსულთა მათ ნუგეშთა, -
ერთხელ ჩემის სიცოცხლის ნაზად დამატკბობელთა,
რომელნიცა მე ბედმან უწყალოდ დამითრგუნა
და გლახ მე მარად მტირალს მცირედიც არ მიბრუნა.
ნუ მიტევებ, ოცნებავ, მომეც ძველნი ხილვანი,
მომეც მე ძველნი ცრემლნი და ძველნიცა ოხრვანი;
წარსულისა სიცოცხლის ნიავი კვლავ დამქროლე
და დამაშვრალს სულსა ჩემს სიტკბო მით განუახლე.
გვედრებ, ნუღა მშორდები, განმიგრძე სიხარული,
რომე ხსოვნითა ოდენ დავიტკბო წყლული გული.

ალექსანდრე ჭავჭავაძე - ეღების კარი გაზაფხულისა

ეღების კარი გაზაფხულისა,
დროთა ცვალებით დანერგულისა.
მოგივალსთ ჟამი სიხარულისა,
თვისთანა მქონე შვება სრულისა:
ვისაც ხელთ გქონდესთ ნება გულისა,
იგემეთ სიტკბო სიყვარულისა!

ეჰა ჩვეულნო ყოფნას დიდებით,
აწ რად ხართ ბურვილ ჭმუნვის რიდებით?
ნუ ჰგონებთ თავთა ბედ-განკიდებით...
ნიავმან ყვავილთ სუნთ მოზიდებით
გახაროსთ მოსვლა ფერად მკულისა -
ვისაც ხელთ გქონდესთ ნება გულისა,
იგემეთ სიტკბო სიყვარულისა.