ვაჟა ფშაველა - მე შენის ტრფობით ვერ გავძეხ

მე შენის ტრფობით ვერ გავძეხ,
შენ — ჩემის სიძულვილითა.
ვერ გიღალატებ მაინცა,
თუნდ ხორცს ვიგლეჯდე კბილითა,
გულ-დაკოდილი შენგანა
მითც ღმერთს გახვეწებ სიტყვითა.
გახვეწებ, ვემუდარები
ცეცხლის მქშინავის პირითა,
გარშემო შემოხაზულა
ცხელის ცრემლების მილითა.
თანაც დაგბრუნავ თავზედა
ჩემის ჯვარცმულის ფიქრითა.
შენ ამას არაფრად აგდებ,
მოხვალ, ზედ მდგები წიხლითა.
უცვლელი ვრჩები მაინცა
ჩემის წადილით დიდითა,
სამყაროს იქით რომ მიდის,
მომაკვდავთ განა იცითა?!

ვაჟა ფშაველა - ღმერთს რაცა ვთხოვე

ღმერთს რაცა ვთხოვე, არ მომცა,
არ შემისრულა მუდარა.
ლამის წავიდე ამ სოფლით,
ისე ჩამაცვათ სუდარა.
ცოტად ნუგეში არა მცეს
კეთილით სავსე გუდამა?
არ ვიცი, ჩემს თავზე არი,
თუ ასე იყო მუდამა?!.
გამანადგურა ბოროტზე
ძალად თვალების ხუჭვამა,
გულ-ამღვრეულმა სიცოცხლემ,
ხათრით ყოფნამ და კუნჭვამა,
დახეთ, რას ცეცხლში ჩამაგდო
წუთისოფელმა ფუჭამა:
წადილი მომცა იმდენი,
რომ ვერა ზიდა ლურჯამა,
სახსარს-კი ასრულებისას
ფრთა და თვალები უჭამა.

ვაჟა-ფშაველა - მთაო, რად აგრე ჰგულდიდობ

მთაო, რად აგრე ჰგულდიდობ,
ცერად დაჰყურებ ბარსაო?!
რადგანაც ძირით გიცქერის,
მით არ უყადრებ თავსაო?
სალის კლდეებით ამაყობ,
თოვლითა, ყინულითაო;
კენკეშა, ურძან-ქუჩითა,
პირიმზე-მწირულითაო.
შენ არად მოგწონს ბარისა
დიდი სიმდიდრე ხილითა,
ოქროთ ნაქარგი გულ-მკერდი,
ზედ მარგალიტის ღილითა;
არ-რადმე გეჭაშნიკება
ვარდის გაფურჩქვნა დილითა,
გულით დარდების გადაყრა
წითლის კახურის ღვინითა.
შენი ძმა არი ბარიცა.

ვაჟა-ფშაველა - ღმერთო, ნუ მოჰკლავ პატარას

ღმერთო, ნუ მოჰკლავ პატარას,
ნუ აუტირებ მშობელსა,
ნუ მიაბარებ შავ მიწას
ამ სოფლის გაუცნობელსა,
ნუ ვნახავ ბავშვის კუბოსა
ნუ გამხდი შენსა მგმობელსა!
აცადე, გაძღეს სიცოცხლით, -
ავის და კარგის ნახვითა,
შაეძლოს მამულის დაცვა
გამაგრებულის მკლავითა.
თუ არ აცლიდი, სოფელი
რადღა აჩვენე თვალითა?!

ვაჟა-ფშაველა - რამ შემქმნა ადამიანად

რამ შემქმნა ადამიანად?
რატომ არ მოვედ წვიმადა,
რომ ვყოფილიყავი მუდამა
ღრუბელთ გულ-მკერდის მძივადა,
მიწაზე გადმოსაგდებად
ცვარად ან თოვლად ცივადა?
არ გამწირავდა პატრონი
ასე ოხრად და ტივლადა!

ცაშივე ამიტაცებდა,
თან მატარებდა შვილადა.
ასე არ დამჭირდებოდა
სულ მუდამ ყოფნა ფრთხილადა.
მზის მოტრფიალე ვივლიდი
სიკვდილის გამაწბილადა;
მაღლა ცა, დაბლა ხმელეთი
მე მექნებოდა წილადა.